مقایسه‌ی جدیدترین هوش مصنوعی‌های Claude،‏ GPT،‏ Gemini و Facebook

هر چند ماه یه مدل جدید میاد و هر شرکت می‌گه مدلش «بهترین» شده. ولی واقعیت اینه که دیگه یه برنده‌ی مطلق نداریم. هر کدوم از این چهار خانواده توی یه کاری جلوتره. توی این پست جدیدترین مدل‌های Anthropic (Claude)،‏ OpenAI (GPT)،‏ Google (Gemini) و Meta (همون شرکت مادر Facebook) رو کنار هم گذاشتم تا ببینیم برای هر کاری سراغ کدوم بریم.

اطلاعات این پست مربوط به مهر ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶) هست. این حوزه خیلی سریع عوض می‌شه،‏ پس اگه چند ماه بعد می‌خونیدش،‏ اسم مدل‌ها رو یه بار دیگه چک کنید.

خلاصه‌ی سریع

Claude: انتخاب اول برنامه‌نویس‌ها

Anthropic الان چهار مدل اصلی داره:

• Claude Fable 5.1: قوی‌ترین و گرون‌ترین مدلشون،‏ برای استدلال خیلی سنگین و کارهای Agent که ساعت‌ها طول می‌کشن.
• Claude Opus 5.5: مدل پیش‌فرضی که خود Anthropic برای بیشتر کارها پیشنهاد می‌ده. برای کدنویسی طولانی و کارهای دانشی عالیه.
• Claude Sonnet 5.5: تعادل خوب بین سرعت و هوش.
• Claude Haiku 5.5: سریع‌ترین و ارزون‌ترین،‏ برای کارهای پرتعداد مثل دسته‌بندی و استخراج داده.

همه‌شون Context Window یک میلیون توکنی دارن،‏ یعنی می‌شه یه پروژه‌ی کامل یا چند صد صفحه سند رو یکجا بهشون داد. نقطه‌ی قوت اصلی Claude کار روی کدبیس‌های واقعی و Agent‌هاییه که باید چندین مرحله رو بدون خرابکاری جلو ببرن. اگه با ابزارهایی مثل Claude Code یا Cursor کار می‌کنید،‏ احتمالاً بیشتر وقت‌ها پشتشون یه مدل Claude هست.

نقطه‌ی ضعف: تولید عکس و ویدیو نداره و Fable و Opus برای کارهای ساده گرون درمیان. توی ایران هم دسترسی مستقیم به سرویسش دردسر داره.

GPT: بهترین تجربه برای کاربر عادی

OpenAI نسل GPT-6 رو تازه به همه‌ی کاربرها رسونده:

• GPT-6 Astra: برای سخت‌ترین مسئله‌های استدلالی که بیشترین هوش لازمه.
• GPT-6.1 Sol: برای کدنویسی پیچیده،‏ تحقیق و Computer Use. نسخه‌ی GPT-6 Sol هم مدل ChatGPT برای کاربرهای پولیه.
• GPT-6 Luna: سبک‌تر و ارزون‌تر،‏ برای کارهای تکراری با هدف مشخص. کاربرهای رایگان ChatGPT هم با همین کار می‌کنن.

جذاب‌ترین چیزِ این نسل Intelligent UI هست: ChatGPT دیگه فقط متن جواب نمی‌ده. می‌تونه نمودار،‏ فرم،‏ دکمه یا حتی یه ابزار کوچیک (مثلاً ماشین‌حساب پس‌انداز) رو همون‌جا وسط جواب بسازه. یه قابلیت دیگه هم داره: وقتی هنوز داره فکر می‌کنه،‏ شروع می‌کنه به جواب دادن،‏ پس دیگه لازم نیست برای جواب‌های سنگین مدت زیادی منتظر بمونید.

نقطه‌ی ضعف: برای کارهای Agent طولانی روی کد،‏ هنوز خیلی از برنامه‌نویس‌ها Claude رو ترجیح می‌دن. اسم‌گذاری مدل‌ها هم این‌قدر شلوغ شده که انتخاب درست خودش یه کاره.

Gemini: پادشاه ورودی‌های چندرسانه‌ای

گوگل این مدل‌ها رو داره:

• Gemini 3.1 Pro: مدل اصلی برای کارهای پیچیده.
• Gemini 3 Deep Think: حالت فکر کردن عمیق،‏ برای ریاضی و مسئله‌های سخت.
• Gemini 3.8 Flash: جدیدترین مدلشون (شهریور ۱۴۰۵) که سریع و ارزونه و روی Agent‌ها تمرکز داره.
• Gemini 3.5 Flash-Lite: سبک‌ترین نسخه برای حجم خیلی بالا.

Gemini از اول برای ورودی چندرسانه‌ای ساخته شده. اگه می‌خواید یه ویدیوی طولانی،‏ فایل صوتی یا یه PDF پر از نمودار رو تحلیل کنید،‏ معمولاً بهترین نتیجه رو می‌ده. اتصالش به Gmail و Drive و Docs و بقیه‌ی سرویس‌های گوگل هم برای کسی که کارش توی این اکوسیستمه خیلی به‌دردبخوره. مدل‌های Flash هم توی قیمت به ازای کیفیت جزو بهترین‌ها هستن.

نقطه‌ی ضعف: نسخه‌های Pro معمولاً اول مدتی Preview هستن و ممکنه رفتارشون عوض بشه. برای پروژه‌های جدی اینو در نظر بگیرید.

Meta (Facebook): از Llama تا Muse

Meta دیگه روی Llama کار نمی‌کنه. از سال ۲۰۲۶ تیم Meta Superintelligence Labs خانواده‌ی جدیدی به اسم Muse رو جایگزینش کرده:

• Muse Spark (آخرین نسخه 1.3): مدل اصلی‌شون که پشت Meta AI توی WhatsApp و Instagram و Facebook کار می‌کنه. Context یک میلیون توکنی داره و از طریق API و OpenRouter هم در دسترسه.
• Muse Glimmer: یه مدل Open-weight سی میلیارد پارامتری با لایسنس Apache 2.0 که روی یه کارت گرافیک ۲۴ گیگی به‌صورت کاملاً آفلاین اجرا می‌شه.
• Muse Code: یه Coding Agent توی ترمینال که با Muse Spark کار می‌کنه.

برگ برنده‌ی Meta قیمت و آزادی هست. Glimmer رو می‌شه روی سرور خودتون اجرا کرد،‏ بدون تحریم،‏ بدون اینترنت و بدون این‌که داده‌تون جایی بره. برای کسب‌وکارهای ایرانی یا پروژه‌هایی که حریم خصوصی داده براشون مهمه،‏ این یه مزیت خیلی جدیه.

نقطه‌ی ضعف: توی کارهای خیلی سنگین هنوز به پای سه رقیب دیگه نمی‌رسه. یه نکته‌ی دیگه هم اینکه اگه از تیر ارزون‌تر API استفاده کنید،‏ Meta داده‌هایی که می‌فرستید رو برای بهبود محصولاتش نگه می‌داره.

کدوم برای چه کاری؟

پس بالاخره کدوم بهتره؟

جواب کوتاه: بستگی داره چی کار می‌خواید بکنید.

• اگه برنامه‌نویس هستید و می‌خواید یه Agent واقعاً کار رو تا آخر انجام بده،‏ Claude انتخاب امن‌تریه.
• اگه یه دستیار همه‌کاره برای کارهای روزمره می‌خواید،‏ تجربه‌ی ChatGPT با GPT-6 و Intelligent UI الان از همه کامل‌تره.
• اگه با عکس،‏ ویدیو و فایل‌های حجیم سروکار دارید یا توی اکوسیستم گوگل زندگی می‌کنید،‏ Gemini رو امتحان کنید.
• اگه کنترل کامل روی داده یا اجرای لوکال براتون مهمه،‏ Meta با Muse Glimmer تقریباً بی‌رقیبه.

پیشنهادم اینه که به جای اینکه منتظر «بهترین مدل» بمونید،‏ دو تا مدل رو روی کار واقعی خودتون تست کنید. نتیجه‌ی اون تست از هر Benchmark‌ای قابل‌اعتمادتره.

اگه برای انتخاب یا راه‌اندازی یکی از این مدل‌ها توی پروژه‌تون کمک لازم دارید،‏ از بخش تماس بهم پیام بدید.